Halka Cawsha keeda labna la yidhaahdo Jaxeedh, dhediggeedana Masaal, marka ay koox yihiinna Goosin Cawl ah, Garanuugta labna Liig, markuu yar yahayna Warad, dhedigeedana Tingey, marka ay badan yihiin Dan-garanuug ah, Labka deeradana Deer, dhediggeedana Deero, marka ay urur yihiinna Wadar-deero ah. Sakaarada labna Atoor, dhediggeedana Yac, marka uu yar yahana Biiq, Goodirka labna laba-go'le, dhediggiisana Adeeryo, marka ay badan yihiin urur goodir ah, Biciidka labna Saryan, dhedigiisana Biciid, marka ay badan yihiin Yahaab, Gorayada keeda labna Haldhaa, dhedigeedana Gorayo Cawl, Kooxda markay yihiinna Gawar goroyo ah, Maroodiga labna Arbe, dhadigiisana Qalanjo, marka koox ay kuwada socdaana Raxan, Faraska kiisa labna Senge, dhediggiisana geenyo, Docmeerka labna Docmeer dhedigiisana Docmeerad, markuu yar yahayna qeyl.
Libaaxa labna Aar, dhedigiisana Gool, markuu yar yahayna cago baruur, koox markay yihiina Raxan, Dacawada labna Dacow, dhedigeedana Golliy, Shabeelka kiisa labna Aareeye, dhedigiisan Kuti, Waraabaha labna Sanwale, dhedigiisana Candho-dheer, Daan-yareha labna Haaruun, dhedigiisan Heeliyo.
Dhamaantood waxa ay isku af-gartaan oo kaliyaata urta iyo dhawaaq, ma'na laha awood dhawaaq iyo doob codka sifeeysa, marka laga reebo dhowr xaraf oo ay ku dhawaaqaan, sida, marka Dacawadu xareedinayso, geelluna uu reemayo ama uu ololaayo ama uu dunuunucaayo, Waraabuhuna uu wishiirrirayo, Adhiguna ay taahayaan ama ay jalaadayaan, Farduhuna ay dannanayaan ama xaraabinayaan, Lo’duna ay banaaxinayso ama araasineyso ama ay dinnaahinayso, Docmeerkuna uu ciyayo, Gorayguna uu dheesha jiibta iyo jaanta uu isla helayo iyo haddii Libaaxu uu qaw-dhamayo ama uu gurxamayo.
Laakiinse, Dadkuna waxa ay leeyihiin doob codka sifaysa oo leh onkod dhawaaq oo u gaar ah, una baahan hawo uu raaco, isla markaana, haysta taxanne shaqallo iyo shibbaneyaal isku-xidha weedho leh ereyo cuddoon oo ay ku dhidban yihiin tiraab ku socota hannaan iyo habdhac toolmoon oo la isku af-garto ama la isku fahmo.
Laakiinse, Dadkuna waxa ay leeyihiin doob codka sifaysa oo leh onkod dhawaaq u gaar ah, una baahan hawo uu raaco, isla markaana, haysata taxanne shaqallo iyo shibbaneyaal isku-xidha weedho leh ereyo cuddoon oo ay ku dhidban yihiin tiraab ku socota hannaan iyo habdhac toolmoon, waxaannu noqdaa Af oo ah baaq coddeed oo xanbaarsan fariimo la isku af-garto oo la isku fahmo, kaasoo u sii kala baxa hadal iyo hunnuu-hunnuu.
Hadalkuna wuxuu u qeybsamaa hal iyo hawraar, halna waa magac, magac u yaal, fal, fal-kaab, tilmaame, meeleeye, xidhiidhiye, IWM, hawraartuna waxa ay u sii kala baxdaa tix iyo tiraab, tixduna waxa ay noqotaa jiib iyo jaan, sida gabayga ama geeraarka, halka Tiraabtuna ay u qeybsanto murti iyo weedh, murtiduna waxay ka kooban tahay maah-maah, odhaah, halhays, hal-kudheg, hal-muceed, hal-xidhaale iyo googaaleysi, weedhuna waa weedh-dhan, dhiman, sugan iyo sadan.
Marka aynu ka nimaadno qeybaha uu afku ka kooban yahay, haddana waxaan garawsaday in ciyaarta shaxdu ay tahay ciyaar aaď u xiiso iyo xamaasad badan, isla markaana ku qotonta hab iyo hannaan toolmoon oo laga dheehan karayo inay ku duugan yihiin murti, xeelad iyo xirfad.
Ciyaartan ayaa ah ciyaarraha ugu faca-weyn ee laga dheelo gayiga Somaliland, waana ciyaar hab-farshaxannimo leh loo qaabeeyey hab saddex-wareeg oo ka kooban Lix iyo Toban xariiqood oo la isku tidcay xariiqaha gudban iyo kuwa dhereran, kuwaasoo lagu xardho dhulka guudkiisa.
Goddadka shaxdu ay ka kooban tahay waa tiro-siman oo dhaban ah oo tirsigeedu yahay 24-god, god-kastaana waxa uu leeyahay magac u gaar ah, sida, Afyuub, caggo-gaab, haawir, qoor-labi, hog-dooro,....La soco....
No comments:
Post a Comment
Mahadsanid